Հայկական հասարակության և պետական մտքի ամենակարևոր հարցը, որը մենք պետք է խիզախորեն քննարկենք, այսօր ավելի բարձր է հնչում, քան երբևէ։ Այն հարցն է, թե ինչպես հնարավոր եղավ, թե ինչպես տեղի ունեցավ, որ ցեղասպանությունից հարյուրամյակ անց, երբ թվում էր, թե նման սոսկալի հանցագործությունները մնացել են անցյալում, մեր հայրենիքը՝ Արցախը, հայաթափվեց։
Այս հարցին պատասխանելու համար մենք պետք է նայենք ոչ թե դրսևորումների, այլ պատճառների։ Ինչո՞ւ է մեր հասարակությունը, որը ցեղասպանություն է ապրել, թույլ տվել Արցախի կորուստը, երբ նույնիսկ Կարսի կորուստից հետո մենք չէինք կարողացել դասեր քաղցած լինել։ Ի՞նչ է այն դեֆեկտը մեր մտածողության մեջ, որի պատճառով մենք հարյուրամյակներ շարունակ կրկնում ենք աշխարհին՝ ճանաչելու Հայոց ցեղասպանությունը, մինչդեռ աշխարհը հանգիստ հետևում է մեր հայրենիքի հայաթափմանը։
Պատասխանը պարզ է. մենք ունենք անվտանգության նեղ ընկալում, որը ինքնին անվտանգության խնդիր է։ Մենք հասկացել ենք, որ անվտանգությունը չի կարող լինել միայն բանակի կամ սպառազինության հարց։ Դա ավելի խորը, ավելի համակարգային մոտեցում է պահանջում։
Մենք պետք է հասկանանք, որ ժամանակակից, կենսունակ պետությունը ոչ միայն պաշտպանում է իր սահմանները, այլև ձևավորում է այնպիսի հասարակություն, որը հստակ գիտի իր նպատակները, ունի ազգային ինքնագիտակցություն և պատրաստ է պաշտպանել այդ նպատակները։ Իրականում, մենք հակառակն ենք արել։ Մենք ձևավորում ենք հասարակական մոդել, որը ծառայում է պետության ոչնչացմանը։
Այս հասարակության բաղադրիչներից են նրանք, ովքեր պատվերով ուրացնում են Արարատ լեռը, պատվերով ատում են Արցախը, պատվերով ջնջում են սեփական հիշողությունը։ Սա մեր էնդեմիկ առանձնահատկությունը չէ, այլ այնպիսի հասարակությունների դեֆեկտ է, որտեղ պետությունը չի կարողացել ձևակերպել իր նպատակները և ձևավորել դրանց համապատասխան հասարակություն։ Այդ դեպքում ավելի լուրջ պետություններ կհայտնվեն, որոնք կօգտվեն այդ բացից՝ «շտկելով» մեր հասարակության խնդիրները։
Այսպիսով, մենք պետք է հասկանանք, որ անվտանգության ամենաիրական համակարգը ոչ թե աշխարհի ճանաչումն է, այլ առողջ, ժամանակակից պետությունն է, որը ձևավորում է իր նպատակներին համապատասխան հասարակություն։ Եվ միայն այդ հասկացման հիման վրա կարող ենք գտնել պատասխանը՝ թե ինչպես կարող էր տեղի ունենալ նման ողբերգություն և ինչպես կարող ենք կասեցնել նոր ողբերգության ընթացքը։
About the Author
